التهاب تاندون مچ دست یکی از آسیبهای شایع مچ دست است که در صورت عدم درمان، میتواند عملکرد طبیعی دست را مختل کند و حتی منجر به آسیب دائمی شود. زندگی روزمره ما پر از حرکات مکرر دست و مچ است؛ از تایپ کردن با کیبورد گرفته تا بلند کردن اشیاء سنگین. این حرکات ساده ممکن است باعث ایجاد یک مشکل رایج اما آزاردهنده شوند: التهاب تاندون مچ دست. این عارضه ممکن است بیضرر به نظر برسد اما
التهاب تاندون مچ دست، یکی از شایعترین مشکلات عضلانی-اسکلتی است که معمولاً در اثر فشار یا استفاده بیش از حد از دست و مچ ایجاد میشود. این وضعیت نه تنها در ورزشکاران یا کارگران کارخانهها بلکه در کارمندان اداری و حتی افرادی که از تلفن همراه زیاد استفاده میکنند نیز دیده میشود.
با شناخت علتها، علائم و روشهای درمان این التهاب میتوان از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کرد.
بیشتر بخوانید : پارگی تاندون دست
علل شایع التهاب تاندون مچ دست
تشخیص دلیل التهاب، اولین قدم برای درمان مؤثر است. التهاب تاندون مچ دست ممکن است از دلایل مختلفی ناشی شود که هر کدام در افراد متفاوت بروز میکنند. در ادامه به بررسی رایجترین دلایل میپردازیم:
حرکات تکراری و فشار مداوم
یکی از اصلیترین دلایل التهاب تاندون، انجام مکرر حرکات خاص با دست و مچ است. افرادی که مشاغل پشت میز دارند و روزانه ساعتها تایپ میکنند یا افرادی که به طور مداوم از ابزار دستی استفاده میکنند مانند نجاران، آشپزها یا خیاطان، در معرض این نوع التهاب قرار دارند. حرکات تکراری باعث خستگی عضلات و تاندونها میشود و به مرور زمان ممکن است باعث التهاب شوند. اگر فرد بدون استراحت به این فعالیت ادامه دهد، آسیبها مزمن میشوند و نیاز به درمان جدیتری خواهد بود.
آسیبهای فیزیکی و تصادفات
ضربه مستقیم به مچ یا افتادن روی دست میتواند منجر به کشیدگی یا پارگی تاندون شود. این آسیبها معمولاً همراه با درد شدید و تورم هستند و ممکن است به درمان فوری نیاز داشته باشند. در مواردی که شکستگی وجود ندارد، اغلب تصور میشود که مشکل سطحی است، اما عدم درمان صحیح میتواند باعث التهاب مزمن شود. بنابراین، هرگونه آسیب به مچ باید جدی گرفته شود.
بیماریهای زمینهای مانند آرتریت روماتوئید
برخی بیماریهای سیستمیک مانند آرتریت روماتوئید، نقرس یا دیابت میتوانند منجر به التهاب تاندون شوند. در این بیماریها، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم مانند تاندونها حمله میکند.
بیماران مبتلا به این بیماریها معمولاً درد مچ را به صورت مزمن تجربه میکنند و درمان التهاب تاندون در این موارد نیازمند کنترل بیماری زمینهای نیز هست.
علائم و نشانههای التهاب تاندون مچ دست
تشخیص به موقع علائم میتواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کند. اگر شما درد یا ناراحتی در مچ دارید، بررسی این علائم ضروری است:
درد در ناحیه مچ و افزایش آن با حرکت
اصلیترین علامت التهاب تاندون، درد در ناحیه مچ است که معمولاً با حرکت بیشتر میشود. این درد ممکن است در ابتدا خفیف باشد و فقط در زمان خاصی مانند تایپ کردن یا بلند کردن جسم بروز کند.
با پیشرفت التهاب، درد ممکن است دائمی شده و حتی در حالت استراحت نیز احساس شود. در برخی موارد، درد به ساعد یا انگشتان نیز منتقل میشود.
تورم، قرمزی و گرمی موضعی
نشانههای ظاهری مانند تورم یا قرمزی در محل تاندون نیز بسیار رایج هستند. ناحیه آسیبدیده ممکن است گرمتر از سایر قسمتهای بدن باشد که نشاندهنده وجود التهاب فعال است.
گاهی اوقات این علائم آنقدر واضح هستند که با لمس مچ میتوان شدت التهاب را احساس کرد. در این صورت نیاز به اقدامات فوری درمانی بیشتر احساس میشود.
کاهش دامنه حرکتی و ضعف عضلات
التهاب تاندون باعث محدود شدن حرکت مچ میشود. بیمار ممکن است متوجه شود که نمیتواند مچ را به طور کامل خم یا صاف کند یا در گرفتن اشیاء دچار ضعف و لرزش است.
در این مرحله، فرد ممکن است عملکرد روزمره خود را از دست دهد و کارهای ساده مانند نوشتن یا باز کردن در بطری برایش دشوار شود. اگر ضعف به مرور زمان افزایش پیدا کند، احتمال آسیبهای جدیتر نیز بیشتر میشود.
روشهای تشخیص
تشخیص صحیح اولین قدم برای درمان مؤثر است. پزشک متخصص معمولاً بر اساس ترکیبی از علائم بالینی و تستهای تشخیصی اقدام به شناسایی مشکل میکند.
معاینه فیزیکی توسط پزشک متخصص
پزشک با لمس ناحیه دردناک، بررسی دامنه حرکت و انجام تستهای فیزیکی خاص، وضعیت تاندونها را بررسی میکند. تستهایی مانند تست فینکلاشتاین یا تست تنودن از روشهای رایج در تشخیص التهاب تاندون هستند. پزشک همچنین از بیمار درباره تاریخچه علائم، سبک زندگی، شغل و فعالیتهای روزانهاش میپرسد تا بتواند تصویر دقیقی از منبع التهاب به دست آورد.
تصویربرداریهای پزشکی (MRI، سونوگرافی)
اگر علائم شدید یا پیچیده باشد، پزشک ممکن است تصویربرداریهایی مانند سونوگرافی یا MRI تجویز کند. این روشها کمک میکنند تا جزئیات دقیقتری از تاندون، بافتهای اطراف و میزان التهاب مشاهده شود. MRI بهویژه برای بررسی آسیبهای بافت نرم بسیار مؤثر است و میتواند حتی پارگیهای کوچک تاندون را نیز نشان دهد.
آزمایشات خون برای تشخیص عوامل التهابی
در صورت مشکوک بودن به بیماری های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید، پزشک ممکن است آزمایش خون تجویز کند. بررسی فاکتورهای التهابی مثل ESR یا CRP و آنتیبادیهای خاص به تشخیص کمک میکند.
این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا دلیل اصلی التهاب را شناسایی و درمان مناسب را برنامهریزی کند.
روشهای درمان التهاب تاندون مچ دست
در قدم اول، درمان التهاب تاندون با اقدامات ساده و در خانه شروع میشود. این مرحله معمولاً شامل رعایت موارد زیر است:
استراحت و کاهش فشار: پرهیز از استفاده بیش از حد از مچ دست، حذف فعالیتهایی که درد را تشدید میکنند (مثلاً تایپ مداوم، بلند کردن اجسام سنگین، یا استفاده از گوشی هوشمند)، بخش مهمی از فرآیند درمان است. هدف این است که تاندون آسیبدیده فرصت بازیابی داشته باشد.
سرما و گرما درمانی: در ساعات اول استفاده از کیسه یخ (یا بستههای سرد) به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، چند بار در روز، میتواند التهاب و تورم را کاهش دهد. پس از چند روز، گرما (مثل کمپرس گرم یا کیسه حرارتی) میتواند به تسکین درد و بهبود گردش خون کمک کند.
استفاده از محافظ مچ دست: بستن مچ دست با یک بانداژ نرم یا اسپلینت انعطافپذیر، خصوصاً در طول شب، باعث کاهش فشار و جلوگیری از حرکات اشتباه میشود. این ابزارها به تاندون در حال التیام اجازه کارکرد بهتر و بدون تحریک مجدد میدهد.
انجام تمرینات کششی ملایم: پس از کاهش درد اولیه، انجام حرکات ملایم برای افزایش انعطافپذیری و تقویت عضلات اطراف تاندون مفید است. مثلاً کشش آرام مچ در جهتهای مختلف یا ورزش با توپ نرم. اما این تمرینات باید با احتیاط انجام شده و از ناراحتی بیشتر پرهیز شود.
داروهای ضد التهاب بدون نسخه (OTC): داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن میتوانند به کاهش التهاب و تسکین درد کمک کنند. اما مانند هر دارویی، باید با احتیاط و بهدستور پزشک یا داروساز مصرف شوند—خصوصاً در افرادی با مشکلات گوارشی یا سایر بیماریهای زمینهای.
این روشهای ساده اگر زود شروع شوند، اغلب برای تسکین اولیه و جلوگیری از پیشرفت بیماری کافی هستند. اما اگر علائم ادامه یابند یا شدت پیدا کنند، نیاز به مراجعه و درمان تخصصی احساس میشود.
اگر درد و التهاب با مراقبتهای خانگی کاهش نیابند، پزشک ممکن است استفاده از داروهای قویتر را توصیه کند:
NSAIDهای قویتر تحت نسخه: در مواردی که داروهای OTC کافی نیستند، پزشک ممکن است NSAIDهای تجویزی مانند «ناپروکسن با دوز درمانی» یا «دیکلوفناک» را تجویز کند. این داروها معمولاً در کوتاهمدت و همراه با کنترلهای پزشکی مورد استفاده قرار میگیرند.
کورتیکواستروئید خوراکی یا تزریقی: اگر التهاب شدید باشد، پزشک ممکن است یک دوره کوتاه خوردن کورتون یا تزریق مستقیم به منطقه التهابی را پیشنهاد دهد. تزریق کورتیکواستروئید در فضای اطراف تاندون میتواند یک آرامبخش قوی برای درد و التهاب باشد. البته این روش محدودیت دارد و نباید به دفعات زیاد انجام شود—زیرا ممکن است باعث ضعف تاندون و افزایش خطر پارگی شود.
داروهای کمکی: در موارد خاص، مانند مشکلات خواب ناشی از درد، پزشک ممکن است مسکنهای آرامبخش ملایم یا داروهای جانبی مثل گاباپنتین را برای کنترل علائم تجویز کند.
در هر حال، استفاده از این داروها باید دقیقاً طبق دستور پزشک صورت گیرد تا از عوارض جانبی جلوگیری شود. اگر بیماری زمینهای مانند زخم معده، دیابت یا فشارخون دارید، بسیار مهم است این داروها تحت نظر پزشک مصرف شوند.
فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی
فیزیوتراپی نقشی بسیار مهم در بازگرداندن عملکرد مچ دست دارد. یک فیزیوتراپیست با بررسی علائم، یک برنامه شخصیسازیشده پیشنهاد میدهد که معمولاً شامل بخشهای زیر است:
تمرینات تقویتی: حرکاتی برای قوی کردن عضلات ساعد و مچ، مثل استفاده از وزنه سبک یا کشهای مقاومتی. هدف این است که فشار از روی تاندون برداشته شود.
تمرینات انعطاف پذیری: کششهای هدفمند برای حفظ دامنه حرکتی مچ و جلوگیری از بروز خشکی یا چسبندگی.
اولتراسوند: درمانهایی مانند اولتراسوند یا استفاده از جریان الکتریکی (TENS) باعث تحریک گردش خون و کاهش التهاب میشوند.
آموزش بیومکانیک صحیح: فیزیوتراپیست ممکن است راههایی برای اصلاح روش انجام فعالیتها (مثل خم نکردن مچ در تایپ یا بلند کردن اجسام) آموزش دهد تا فشار کاهش یابد.
تمرینات هماهنگی و حس عمقی: برای بازگرداندن عملکرد دقیق و کنترل عضلات مچ، مخصوصاً اگر بیماری مزمن باشد.
موثرترین زمان شروع فیزیوتراپی، پس از کنترل درد اولیه (مثلاً با آرام شدن التهاب و امکان انجام حرکات بدون احساس درد شدید) است. فیزیوتراپی به بازگرداندن عملکرد طبیعی مچ، جلوگیری از عود و کاهش نیاز به درمان دارویی یا جراحی کمک میکند.
